الشيخ محمد تقي فلسفي

117

الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع )

كن و بدان كه رفيق بد ، دوست خود را فريب ميدهد و ميل او را به كارهاى ناپسند تحريك مىكند و سرانجام آلوده‌اش ميسازد . قرآن كريم بمسلمين دستور داده است كه به ظن و گمان تكيه نكنند و در بارهء چيزى كه علم ندارند با قاطعيّت سخن نگويند . وَ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً . « 1 » در بارهء منكرين قيامت ميگويد : اينان بگفتهء خود علم ندارند . تنها از گمان خويش پيروى ميكنند ، و ظن و پندار ، آدمى را در فهم حق و درك حقيقت بىنياز نمىكند . وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ . « 2 » چيزى را كه نميدانى و بدان علم ندارى ، هرگز در باره‌اش حكم قطعى منما . سنجش عقل قال علىّ عليه السّلام : ظنّ الإنسان ميزان عقله . « 3 » كلمهء « ظن » در لغت به معناى يقين و گمان و شك آمده است ، و در اين حديث ممكن است هر سه معنى مراد باشد . على عليه السّلام ميفرمايد : نظرات قطعى يا حدس و گمان يا شكّ و ترديد مردم در موضوعات مختلف ، وسيلهء سنجش عقل و ميزان تشخيص درك آنان است .

--> ( 1 ) سورهء 53 ، آيهء 28 ( 2 ) سورهء 17 ، آيهء 36 ( 3 ) غرر الحكم ، صفحهء 474